مجله دانشکده علوم پزشکی ساوه

تبیین فاکتورهای مؤثر بر عملکرد سیستم مدیریت سلامت، ایمنی و محیط‌زیست در معادن روباز: یک مطالعه کیفی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مهری اسلام پناه 1
میترا حنانی 2
فاطمه قنائی 3
علی اصغر خواجه وندی 3
حسام دهقانی 4

1 گروه مدیریت سلامت ،ایمنی و محیط زیست ،دانشکده بهداشت،دانشگاه علوم پزشکی کاشان،کاشان، ایران

2 گروه مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار،دانشکده بهداشت،دانشگاه علوم پزشکی کاشان،کاشان،ایران

3 گروه مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کاشان،کاشان،ایران

4 گروه مهندسی معدن،دانشکده مهندسی معدن،دانشگاه صنعتی همدان،همدان،ایران

10.22034/sumsj.2026.577189.1076
چکیده
مقدمه: نظام مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست در صنایع پرخطر از جمله معادن روباز، نقشی تعیین‌کننده در کاهش حوادث، ارتقای سلامت شاغلین، بهبود بهره‌وری و پایداری سازمانی دارد. ناکارآمدی این نظام به افزایش حوادث، بیماری‌های شغلی، آسیب‌های محیط‌زیستی و کاهش رضایت و کارایی منجر می‌شود؛ درحالی‌که استقرار اثربخش آن پیامدهای مثبت متعددی برای سازمان و ذی‌نفعان به همراه دارد. هدف مطالعه حاضر، شناسایی عوامل مؤثر بر عملکرد نظام مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست در معادن روباز می‌باشد.
روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. جامعه مطالعاتی شامل خبرگان حوزه ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست معادن روباز بود که ۱۳ نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیری غیرتصادفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته تا رسیدن به اشباع نظری گردآوری و طی مراحل کدگذاری باز و محوری تحلیل شدند. در نهایت، ۶۱ عامل شناسایی‌شده در پنج مقوله اصلی «سازمانی»، «فردی»، «شغلی»، «محیطی» و «برون‌سازمانی» طبقه‌بندی گردید.
یافته‌ها: نتایج نشان داد بیشترین فراوانی و اهمیت عوامل در دو بعد سازمانی (تعهد مدیریت، فرهنگ ایمنی، منابع و آموزش، ساختار و فرایندهای نظام ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست) و فردی (رفتارها و نگرش‌های ایمنی، انگیزش، درک ریسک، توانمندی و سلامت کارکنان) متمرکز است. ابعاد شغلی، محیطی و برون‌سازمانی نقشی زمینه‌ساز و تقویتی در عملکرد نظام ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست ایفا می‌کنند.
نتیجه‌گیری: از نظر عملی، تقویت تعهد مدیریت، فرهنگ ایمنی، آموزش هدفمند و مشارکت کارکنان می‌تواند عملکرد ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست را در معادن روباز به طور معناداری ارتقاء دهد. از نظر علمی، نتایج این پژوهش چارچوبی مفهومی برای خوشه‌بندی و تبیین عوامل مؤثر بر عملکرد نظام ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست فراهم می‌آورد و مبنایی برای توسعه مدل‌ها و ابزارهای ارزیابی در مطالعات آینده محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها

کلید واژه: مدیریت بهداشت
ایمنی و محیط زیست
معدن روباز
مطالعه کیفی
مجله دانشکده علوم پزشکی ساوه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 خرداد 1405

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما