مقدمه: اگرچه کووید-۱۹ به‌عنوان یکی از بحران‌های قرن هم‌اکنون تحت کنترل است، اما پایان این بیماری به معنای خاتمه‌ همه‌گیری‌های جهانی نیست. جهان همچنان در معرض تهدید شیوع همه‌گیری‌های نوظهور قرار دارد؛ بنابراین، تدوین استراتژی‌های مقابله‌ای مبتنی بر تجربیات گذشته از اهمیت حیاتی برخوردار است. مطالعه‌ حاضر با هدف شناسایی راهبردهای مدیریت بحران‌ ناشی از همه‌گیری‌ها، با بهره‌گیری از آموزه‌های دوره‌ کووید-۱۹ طراحی‌شده است.
روش‌: این پژوهش با رویکرد کیفی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ مشارکت‌کننده گردآوری شد که به‌روش نمونه‌گیری هدفمند و نظری از میان متخصصان و اساتید دانشگاهیِ دارای تجربه تخصصی در حوزه‌های مدیریت حوادث و بلایا، سیاست‌گذاری سلامت، سلامت و رفاه اجتماعی، آموزش بهداشت و علوم اجتماعی انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها با فن تحلیل محتوای کیفی (قراردادی) و بر اساس الگوی گرانهیم و لاندمن در نرم‌افزار MAXQDA-2018 انجام گرفت.
یافته‌ها: تحلیل داده‌ها منجر به استخراج سه مقوله‌ اصلی آموزش کارآمد، سیستم رفاهی کارآمد و مدیریت کارآمد شد. این مقولات دربرگیرنده‌ شش زیرمقوله‌ آموزش چند سطحی مقابله با بحران، شناسایی گروه‌های هدف در زمان بحران (نیازسنجی)، طراحی برنامه­های رفاهی و خدماتی، استفاده از درس آموخته‌های بحران، اصلاح ساختارهای مدیریت بحران و تقویت سرمایه اجتماعی در سطح جامعه بودند.
نتیجه‌گیری:‌ ترکیب آموزش اثربخش، مدیریت کارآمد و نظام رفاهی کارا به‌عنوان سپر بحران‌های آینده عمل خواهد کرد. ارتقای سرمایه‌ اجتماعی (از طریق اعتمادسازی، مشارکت جمعی و مقابله با اطلاعات نادرست) تاب‌آوری را افزایش می‌دهد. یکپارچه‌سازی خدمات، تجهیز نهادهای محلی و سیاست‌گذاری آینده‌نگر مبتنی بر آموزش، پژوهش و داده‌محوری باید در اولویت برنامه‌های دولت باشد.