مجله دانشکده علوم پزشکی ساوه

الگوی آسیب‌های شغلی با تأکید بر آسیب‌های دست و عوامل مرتبط با آن در کارگران شهرستان زابل

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله اصیل / تحقیقاتی

نویسنده

مریم قلع جهی

گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ایران

10.22034/sumsj.2026.593420.1152
چکیده
مقدمه: آسیب‌های ناشی از کار، به ویژه در ناحیه دست، یکی از علل شایع ناتوانی و از کارافتادگی در جوامع صنعتی و در حال توسعه محسوب می‌شود. شناسایی الگوی این آسیب‌ها و عوامل همراه با شدت آن، گام نخست در طراحی مداخلات پیشگیرنده است. با توجه به اینکه آسیب‌های دست شایع‌ترین نوع آسیب‌های اندام فوقانی هستند، این مطالعه با هدف بررسی الگوی آسیب‌های شغلی با تأکید بر آسیب‌های دست و شناسایی عوامل مرتبط با آن در کارگران شهرستان زابل طی یک دهه انجام شد.
روش: این مطالعه مقطعی-توصیفی بر روی ۱۵۷ پرونده حادثه شغلی ثبت‌شده طی سال های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۸در اداره کار شهرستان زابل انجام گرفت. متغیرهای سن، تحصیلات، سابقه کار، نوع و محل آسیب، شدت آسیب و روزهای تلف شده، با استفاده از چک‌لیست محقق‌ساخته استخراج و با نرم‌افزار SPSS نسخه 19 تحلیل شدند. برای بررسی ارتباط بین متغیرها و شدت آسیب، از آزمون کای‌دو و محاسبه نسبت شانس (Odds Ratio) همراه با فاصله اطمینان ۹۵ % استفاده گردید. برای مقایسه روزهای تلف‌شده بین گروه‌ها، به دلیل عدم توزیع نرمال داده‌ها، از آزمون ناپارامتری Kruskal-Wallis استفاده شد. سطح معنی‌داری کمتر از 0/05 در نظر گرفته شد. برای مقایسه نسبت‌ها از آزمون کای‌دو (Chi-square) استفاده گردید.
یافته ها: از مجموع ۱۵۷ حادثه، ۷۵ مورد (47/7 درصد) منجر به آسیب دست‌ها، ۴۹ مورد (31/2 درصد) آسیب سر و گردن، ۲۱ مورد (13/4 درصد) آسیب پاها و ۱۲ مورد (7/6 درصد) آسیب تنه شده بود. در میان آسیب‌های دست، پارگی (34 مورد،45/3 درصد) و قطع عضو (۲۲ مورد، 29/3 درصد) بیش‌ترین تعداد را داشتند. ارتباط معناداری بین سطح تحصیلات و میزان آسیب‌های شدید مشاهده شد (0/001>p)، به طوری که ۸۷ درصد از موارد قطع عضو در افراد بی‌سواد یا کم‌سواد رخ داده بود. سابقه کار کمتر از یک سال نیز با افزایش شانس آسیب شدید دست همراه بود (4/53OR= ،11/99 - 1/79 :95%CI، 0/001>p). مجموع روزهای تلف‌شده ناشی از آسیب‌های دست 3623 روز بود که به‌طور معناداری بیشتر از سایر نواحی بدن بود.
نتیجه گیری: آسیب‌های دست، به ویژه پارگی و قطع عضو، شایع‌ترین پیامدهای حوادث شغلی در شهرستان زابل هستند. سطح تحصیلات پایین و سابقه کار کمتر از یک سال، با شدت بیشتر آسیب‌های دست در پرونده‌های بررسی‌شده همراه بودند. طراحی برنامه‌های آموزشی عملی در زمینه اصول کار با ماشین‌آلات، اقدامات مهندسی مانند نصب حفاظ بر روی ماشین‌آلات و استفاده اجباری از دستکش‌های ایمنی در کارگاه‌های کوچک ضروری به نظر می‌رسد.

کلیدواژه‌ها

آسیب‌های شغلی
آسیب های دست
قطع انگشت
عوامل خطر
پیشگیری.
مجله دانشکده علوم پزشکی ساوه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 02 آبان 1405

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما