پیامدهای تنفسی و عملکرد ریوی بیماران بستری مبتلا به کووید-۱۹ در شش ماه پس از ترخیص: یک مطالعه کوهورت آینده‌نگر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران.

2 گروه داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی فسا، فسا، ایران.

چکیده
مقدمه: بررسی پیامدهای دیررس و ارزیابی عملکرد ریوی بیماران بهبودیافته از کووید-19 می‌تواند نقش مهمی در مدیریت و پیگیری بالینی آنان داشته باشد. هدف از این مطالعه، ارزیابی پیامدهای تنفسی و عملکرد ریوی بیماران بستری مبتلا به کووید-۱۹ در شش ماه پس از ترخیص از بیمارستان بود.
روش: این مطالعه کوهورت آینده‌نگر روی بیماران 18 ساله و بالاتر مبتلا به کووید-19 که از مهر تا اسفند 1400 در بیمارستان‌های شهید فقیهی و نمازی شیراز بستری و سپس ترخیص شده بودند، انجام شد. شش ماه پس از ترخیص، بیماران واجد شرایط وارد مطالعه شدند. داده‌ها شامل مشخصات دموگرافیک، بیماری‌های زمینه‌ای، مدت بستری، نوع دریافت اکسیژن (تهویه تهاجمی یا غیرتهاجمی) و نتایج آزمون عملکرد ریه (اسپیرومتری و سایر شاخص‌ها) جمع‌آوری و با نرم‌افزار SPSS نسخه 25 تحلیل شد.
یافته‌ها: در مجموع ۶۰ بیمار بررسی شدند. دریافت تهویه غیرتهاجمی با فشارخون بالا (28/6 درصد در برابر 82/4 درصد؛ 0/012P=)، بیماری قلبی-عروقی (22/9 درصد در برابر 88/2 درصد؛ 0/021P=)، درد قفسه سینه (8/6 درصد در برابر 94/1 درصد؛ 0/008P=)، درصد پایین‌تر لنفوسیت‌ها در شمارش سلول‌های خونی (8/2±44/4 در برابر3/1±7/2؛ 0/001P=) و طولانی‌تر بودن مدت بستری (2/1±4/6 در برابر 4/3±17/8 روز؛ 0/001P<) رابطه معنی‌داری داشت. دریافت تهویه مکانیکی تهاجمی نیز با سطوح بالاتر CRP (12/4±45/3 در برابر 23/5±118/6 میلی‌گرم بر لیتر؛ 0/018P=) و بیماری قلبی-عروقی همراه بود. شاخص‌های اسپیرومتری FEV1 و FVC با شدت تنگی نفس بر اساس مقیاس mMRC رابطه معنی‌داری نشان دادند (آزمون تعقیبی Tukey؛ 0/002P= برای FEV1 و 0/025P= برای FVC در مقایسه درجه ⁠های ۱ و ۳ تنگی نفس)، درحالی‌که الگوی درگیری ریه در سی‌تی‌اسکن با عملکرد ریوی شش‌ماهه رابطه معنی‌داری نداشت. در پیگیری شش‌ماهه، ۳۵ بیمار حداقل یک علامت تنفسی پایدار داشتند که با میانگین پایین‌تر FEV1 (11/6±76/2 در برابر 9/2±88/4 درصد؛ 0/003P=) و FVC (10/3±79/8 در برابر 8/5±90/1 درصد؛ 0/003P=) نسبت به بیماران بدون علامت تنفسی همراه بود.
نتیجه‌گیری: یافته‌های مطالعه نشان داد که علائم تنفسی و شدت تنگی نفس بر اساس مقیاس mMRC با شاخص‌های عملکرد ریوی، به‌ویژه FEV1 و FVC، ارتباط داشتند. شدت درگیری ریوی در سی⁠تی⁠اسکن در مرحله حاد بیماری با عملکرد ریوی شش‌ماهه رابطه معنی‌داری نداشت. بنابراین، پیگیری بالینی و ارزیابی عملکرد ریوی در بیماران منتخب پس از بستری کووید-۱۹ می‌تواند مفید باشد.

کلیدواژه‌ها