مجله دانشکده علوم پزشکی ساوه

تجارب زوجین و تاب‌آوری رابطه‌ای در بیماری‌های قلبی تهدیدکننده حیات: یک مرور دامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

زینب شکوری 1
حسین کشاورز افشار 2
زهرا جهانبخشی 3
کیوان صالحی 4

1 گروه مشاوره، پردیس بین‌المللی ارس، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه مشاوره، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه مشاوره، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

4 گروه روش‌ها و برنامه‌های درسی و آموزشی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

https://doi.org/10.22034/sumsj.2026.588335.1135
چکیده
مقدمه: پیوند قلب، استرسی بزرگ بر پویایی زوجی است، اما تاب‌آوری رابطه‌ای در این زمینه کمتر نظام‌مند مفهوم‌پردازی شده است. این مرور دامنه‌ای با هدف نقشه‌برداری از ادبیات، شناسایی شکاف‌های پژوهشی و تدوین مدل مفهومی تاب‌آوری رابطه‌ای در زوج‌های مبتلا به بیماری‌های قلبی تهدیدکننده حیات انجام شد.
روش: جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های PubMed، Scopus، Web of Science، PsycINFO و Google ، Scholar با استفاده از کلیدواژه‌های ترکیبی مرتبط با پیوند قلب، بیماری‌های تهدیدکننده حیات، پویایی زوجی، تاب‌آوری رابطه‌ای و مقابله زوجی، بدون محدودیت زمانی تا ژوئن ۲۰۲۶ انجام شد. این مرور دامنه‌ای بر اساس چارچوب Arksey و O'Malley (2005) انجام شد. داده‌ها از طریق تحلیل موضوعی استقرایی با رویکردی تلفیقی (ترکیب یافته‌های کمی و کیفی در سطح مضامین) ترکیب شدند.
یافته‌ها: از مجموع ۷۸۸ منبع اولیه، ۱۷ مطالعه (۱۰ کمی و ۷ کیفی) وارد تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها به استخراج شش مضمون اصلی انجامید: (۱) تأثیر منفی و پایدار پیوند قلب بر کیفیت رابطه زوجی با تأکید بر تجربه متمایز همسران (زوال در چهار حیطه: عملکرد نقش، ارتباط، درگیری عاطفی و ارزش‌ها)؛ (۲) حمایت همسر به عنوان قوی‌ترین پیش‌بین‌کننده موفقیت بالینی (پارادوکس مراقبت)؛ (۳) پنج الگوی متمایز از تغییر سلامت جسمی در مراقبان همسر؛ (۴) تأثیر مستقیم سلامت روان بیمار بر سلامت همسر مراقب بدون اثر تعدیل‌کنندگی حمایت اجتماعی؛ (۵) سه‌گانگی تجربه همسران شامل مسئولیت‌پذیری شدید، تلاش برای همبستگی و مبارزه با چشم‌انداز مرگ عزیز؛ و (۶) نقش میانجیگرانه مقابله زوجی مثبت در رابطه بین پریشانی روانی و کیفیت رابطه.
نتیجه‌گیری: مدل مفهومی ارائه‌شده، تاب‌آوری رابطه‌ای را در زوج‌های مبتلا به بیماری‌های قلبی تهدیدکننده حیات، با پنج ویژگی کلیدی (پویایی، تعامل‌گرایی، زمینه‌مندی، چرخه‌ای بودن و چندسطحی بودن) تبیین می‌کند. این یافته‌ها بر ضرورت گذار از مدل‌های فردمحور به مدل‌های رابطه‌محور در مراقبت‌های پس از پیوند قلب تأکید دارند. متخصصان سلامت روان باید با ارزیابی جامع وضعیت زوج و طراحی مداخلات متمرکز بر تقویت مقابله مشترک و حمایت متقابل، به پیشگیری از فرسودگی جسمی و روانی همسران مراقب یاری رسانند.

کلیدواژه‌ها

بیماری‌های تهدیدکننده حیات
پویایی زوجی
مقابله زوجی
تاب‌آوری رابطه‌ای
مجله دانشکده علوم پزشکی ساوه
دوره 2، شماره 2
تابستان 1405

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما