مجله دانشکده علوم پزشکی ساوه

کاربرد روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره در فرآیند انتخاب تجهیزات حفاظت فردی: یک مرور روایتی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

وحید جلیلی 1
میلاد درخشان جزری 2

1 گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده علوم پزشکی ساوه، ساوه، ایران.

2 گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله، تهران، ایران.

10.22034/sumsj.2026.582935.1105
چکیده
مقدمه: انتخاب تجهیزات حفاظت فردی (PPE) یکی از ارکان حیاتی مدیریت ریسک در محیط‌های کاری است و به دلیل ماهیت چندبعدی آن، نیازمند ارزیابی هم‌زمان معیارهای فنی، ارگونومیک، اقتصادی و رفتاری است. روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره (MCDM) ابزارهایی کارآمد برای ساختارسازی این فرآیند و بهبود کیفیت تصمیم‌گیری محسوب می‌شوند. از این رو، پژوهش حاضر به منظور واکاوی کاربرد روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره در انتخاب تجهیزات حفاظت فردی انجام شده است.
روش ها: این مطالعه با رویکرد مرور روایتی، به بررسی کاربرد روش‌های MCDM در انتخاب PPE پرداخته است. جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌هایScopus، ScienceDirect، Web of Science و Google Scholar با استفاده از کلیدواژه‌های ترکیبی صورت گرفت.کلیدواژه‌های مورد استفاده شامل ترکیباتی از عبارات زیر بود:
Multi-Criteria Decision Making، MCDM، AHP، TOP0SIS، Fuzzy، VIKOR، ELECTRE، Personal Protective Equipment، PPE selection، Safety equipment selection، وOccupational health که با استفاده از عملگرهای بولی AND و OR ترکیب شدند. مقالات منتشرشده بدون محدودیت از نظر نوع مطالعه، سال انتشار و زبان مورد بررسی قرار گرفتند. با این حال مطالعاتی که گزارش کاملی ارائه نمی‌کردند یا به‌صورت چکیده کنفرانسی بدون متن کامل منتشر شده بودند در نظر گرفته نشد.
یافته ها: یافته‌ها نشان می‌دهندکه ‌روش‌هایMCDM، از طریق ساختارمند کردن فرآیند ارزیابی، مدیریت هم‌زمان معیارهای چندگانه از جمله عملکرد حفاظتی، راحتی، تناسب، مقرون‌به‌صرفه بودن و میزان پذیرش کاربر را تسهیل می‌کنند. این روش‌ها با ادغام داده‌های کمی و کیفی، به‌ویژه در سناریوهایی که با ماهیت ذهنی یا ابهام همراه هستند، واقع‌گرایی تحلیلی را ارتقا می‌بخشند.
نتیجه گیری: به‌کارگیری روش‌های MCDM با تبدیل تصمیم‌گیری از رویکردهای سلیقه‌ای به فرآیندی نظام‌مند و مبتنی بر شواهد، مدیریت پیچیدگی‌های انتخاب PPE را تسهیل می‌کند. با این وجود، اثربخشی عملیاتی این مدل‌ها تنها در هم‌افزایی با چرخه جامع بهداشت حرفه‌ای، شامل ارزیابی دقیق مخاطرات، مشارکت ذی‌نفعان و پایش پس از اجرا، محقق می‌گردد. این روش‌ها با ادغام داده‌های کمی و کیفی، به‌ویژه در شرایطی که بخشی از اطلاعات ماهیت ذهنی یا مبهم دارند، واقع‌گرایی تحلیل را افزایش می‌دهند. مقایسه روش‌ها نیز نشان می‌دهد که تکنیک‌هایی مانند تحلیل سلسله مراتبی، تاپسیس، روش‌های فازی و مدل‌های برتری‌سنجی هر یک برای شرایط و نوع داده متفاوت مناسب هستند. به‌طور کلی، نقش اصلی MCDM نه صرفاً رتبه‌بندی گزینه‌ها، بلکه شفاف‌سازی مبادله‌ها و ارتقای قابلیت دفاع‌پذیری تصمیم‌گیری در محیط‌های بهداشت حرفه‌ای است.

کلیدواژه‌ها

تجهیزات حفاظت فردی
تصمیم‌گیری چندمعیاره
معیارهای انتخاب PPE
اولویت‌بندی گزینه‌ها
مجله دانشکده علوم پزشکی ساوه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 مرداد 1405

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما